اپل eMate 300 از جالب و در عین حال کمتر شناختهشدهترین محصولات تاریخ شرکت اپل به شمار میرود. دستگاه که در سال ۱۹۹۷ میلادی معرفی شد، تلاشی نوآورانه برای ورود به بازار آموزش بود و ترکیبی از ویژگیهای رایانه شخصی دیجیتال دستی (PDA) و رایانه قابل حمل کوچک را ارائه میداد. اپل eMate 300 تنها محصول خانواده نیوتن بود که صفحهکلید داخلی داشت و به همین دلیل از شکل ظاهری شبیه به رایانههای نوتبوک برخوردار شد.
طراحی این دستگاه با پلاستیک شفاف سبز رنگ انجام گرفت که در زمان خود بسیار چشمگیر و متفاوت به نظر میرسید. این رنگ و شفافیت نه تنها برای جلب توجه دانشآموزان جوان در نظر گرفته شده بود، بلکه دوام بالایی در برابر ضربه و استفاده روزمره در محیط کلاس درس فراهم میکرد. اپل با این محصول قصد داشت ابزاری ارزانقیمت، بادوام و مناسب برای یادگیری فراهم کند که دانشآموزان بتوانند به راحتی یادداشتبرداری، محاسبات و کارهای خلاقانه انجام دهند.
این دستگاه در مارس ۱۹۹۷ با قیمت ۷۹۹ دلار آمریکا عرضه شد و تنها کمتر از یک سال بعد، در فوریه ۱۹۹۸، همراه با کل خط تولید نیوتن متوقف گردید. با وجود عمر کوتاه، eMate 300 تأثیر مهمی بر ایدههای بعدی اپل گذاشت، از جمله استفاده از پلاستیک شفاف رنگی که بعدها در iMac G3 دیده شد.
معرفی اپل eMate 300
اپل در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی با چالشهای بزرگی روبهرو بود. خط تولید مکینتاش در حال رقابت شدید با رایانههای مبتنی بر ویندوز بود و شرکت به دنبال راههای جدید برای ورود به بازارهای نوظهور میگشت. خانواده نیوتن که از سال ۱۹۹۳ آغاز شده بود، ایده رایانه شخصی دیجیتال دستی را مطرح کرد اما فروش آن هرگز به سطح انتظارات نرسید. در این میان، مدیران اپل تصمیم گرفتند محصولی ویژه برای آموزش طراحی کنند که هم ارزان باشد و هم برای کودکان و نوجوانان جذاب به نظر برسد.
اپل eMate 300 در اکتبر ۱۹۹۶ در یک رویداد خبری معرفی اولیه شد و در مارس ۱۹۹۷ به بازار آمد. این دستگاه بخشی از تلاش اپل برای نفوذ به مدارس و دانشگاهها بود. شرکت امیدوار بود که با ارائه ابزاری سبک، با دوام باتری طولانی و نرمافزارهای آموزشی، بتواند جایگاه ویژهای در کلاسهای درس به دست آورد. طراح اصلی ظاهر دستگاه، تاماس مایرهافر بود که بعدها در طراحی محصولات دیگری نیز نقش داشت.
با وجود استقبال اولیه برخی مدارس، مشکلات اقتصادی اپل در سال ۱۹۹۷ و بازگشت استیو جابز به مدیریت، باعث شد خط نیوتن به طور کامل کنار گذاشته شود. تصمیم توقف نیوتن یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمات تاریخ اپل بود، زیرا بسیاری معتقد بودند فناوری دستخطشناسی آن پیشرو بود. eMate 300 آخرین محصول این خانواده شد و نمادی از دورهای کوتاه اما خلاقانه در تاریخ فناوری به شمار میرود.
طراحی ظاهری و ویژگیهای فیزیکی منحصربهفرد
طراحی اپل eMate 300 یکی از نقاط قوت اصلی آن به حساب میآید. بدنه دستگاه از پلاستیک شفاف سبز-آبی ساخته شده بود که در نور، جلوهای بسیار جذاب داشت. این شفافیت نه تنها زیبایی بصری ایجاد میکرد، بلکه به دانشآموزان اجازه میداد اجزای داخلی را ببینند و حس کنجکاوی فنی را برانگیزد. بدنه در برابر افتادن از ارتفاع کم و ضربههای روزمره مقاوم بود و برای محیط پرجنبوجوش کلاس درس ایدهآل به نظر میرسید.
صفحهنمایش دستگاه ۶٫۸ اینچی با رزولوشن ۴۸۰ در ۳۲۰ پیکسل بود و از نوع خاکستری ۱۶ سطحی با نور پسزمینه بهره میبرد. این نمایشگر لمسی بود و با قلم مخصوص کار میکرد. صفحهکلید داخلی تقریباً ۸۵ درصد اندازه استاندارد داشت و تایپ روی آن برای دانشآموزان راحت بود. کلیدهای عملکردی در بالای صفحهکلید قرار داشتند و دسترسی سریع به ابزارها را ممکن میساختند.
وزن دستگاه حدود ۱٫۸ کیلوگرم بود که برای یک رایانه قابل حمل آن زمان، نسبتاً سبک محسوب میشد. ابعاد آن در حالت بسته ۳۰۵ در ۲۹۰ در ۵۳ میلیمتر بود. لولای محکم و مکانیزم باز شدن خودکار نمایشگر، استفاده را آسان میکرد. در مجموع، طراحی eMate 300 ترکیبی هوشمندانه از زیبایی، دوام و کارایی بود که هنوز هم پس از گذشت سالها، مدرن به نظر میرسد.
مشخصات فنی سختافزاری دستگاه اپل eMate 300
اپل eMate 300 از پردازنده ARM 710a با سرعت ۲۵ مگاهرتز استفاده میکرد. این پردازنده RISC کممصرف بود و برای کارهای روزمره آموزشی کافی به نظر میرسید. حافظه رم دستگاه ۳ مگابایت (۱ مگابایت DRAM و ۲ مگابایت فلش برای ذخیرهسازی) بود و امکان ارتقا تا ۴ مگابایت وجود داشت.
حافظه فقطخواندنی (ROM) ۸ مگابایت بود که سیستمعامل و برنامههای پیشفرض را در خود جای داده بود. نمایشگر همانطور که گفته شد، ۴۸۰×۳۲۰ پیکسل با ۱۶ سطح خاکستری و نور پسزمینه داشت. دستگاه یک درگاه PCMCIA نوع II/III داشت که امکان افزودن کارتهای حافظه یا مودم را فراهم میکرد.
پورتهای ارتباطی شامل پورت سریال/LocalTalk، پورت مادون قرمز (IrDA) با سرعت تا ۱۱۵ کیلوبیت بر ثانیه و پورت Newton InterConnect بود. باتریهای قابل شارژ NiMH (چهار عدد AA) تا ۲۸ ساعت کارکرد داشتند که یکی از بهترین رکوردهای زمان خود به شمار میرفت. این مشخصات فنی، دستگاه را به ابزاری کارآمد برای استفاده طولانیمدت بدون نیاز به شارژ تبدیل کرده بود.
سیستمعامل نیوتن و قابلیتهای نرمافزاری
سیستمعامل نیوتن نسخه ۲٫۱ روی اپل eMate 300 اجرا میشد که بهبودهای زیادی نسبت به نسخههای اولیه داشت. این سیستمعامل کاملاً با زبان C++ نوشته شده بود و مصرف انرژی بسیار پایینی داشت. مهمترین ویژگی آن، تشخیص دستخط بسیار پیشرفته بود که در زمان خود بیرقیب محسوب میشد.
برنامههای پیشفرض شامل ویرایشگر متن، برنامه نقاشی، صفحهگسترده ساده، ماشینحساب گرافیکی، دفترچه آدرس، تقویم و یادداشتبرداری بود. این ابزارها به طور خاص برای نیازهای آموزشی طراحی شده بودند و امکان سازماندهی اطلاعات را به دانشآموزان میدادند. قابلیت همگامسازی با رایانههای مک و ویندوز از طریق پورت سریال وجود داشت.
تشخیص دستخط نیوتن به دو موتور Rosetta و Mondello وابسته بود که دقت بالایی در تبدیل نوشته به متن تایپی ارائه میدادند. کاربران میتوانستند شکلهای هندسی بکشند و دستگاه آنها را به خطوط دقیق تبدیل میکرد. این ویژگی برای درسهای ریاضی و علوم بسیار مفید بود.
کاربرد در آموزش و دلایل هدفگیری بازار مدارس
اپل eMate 300 را به طور خاص برای دانشآموزان دوره ابتدایی و راهنمایی طراحی کرد. هدف اصلی، فراهم کردن ابزاری بود که دانشآموزان بتوانند در کلاس، خانه یا حتی فضای باز یادداشت بردارند، مسئله حل کنند و پروژههای گروهی انجام دهند. دوام بدنه اجازه میداد دستگاه در کیف مدرسه حمل شود بدون نگرانی از آسیب. باتری طولانیمدت به دانشآموزان امکان میداد یک روز کامل مدرسه را بدون شارژر سپری کنند. صفحهکلید و قلم ترکیبی، هم تایپ سریع و هم نوشتن آزاد را ممکن میساخت. نرمافزارهای آموزشی مانند ماشینحساب گرافیکی و برنامه نقاشی، یادگیری مفاهیم را جذابتر میکردند.
بسیاری از مدارس آمریکایی در سالهای ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸ از این دستگاه استفاده آزمایشی کردند و گزارش دادند که دانشآموزان انگیزه بیشتری برای نوشتن و سازماندهی یافته بودند. با این حال، قیمت ۷۹۹ دلار برای بسیاری از مدارس بالا بود و کمبود نرمافزارهای گسترده آموزشی، مانع گسترش بیشتر شد.
نقاط قوت و ضعف فنی در مقایسه با رقبا
اپل eMate 300 در زمان خود نقاط قوت بسیاری داشت. باتری ۲۸ ساعته، نمایشگر لمسی با نور پسزمینه، صفحهکلید داخلی و تشخیص دستخط عالی، آن را از رقبای PDA متمایز میکرد. طراحی شفاف و جذاب نیز برای کودکان بسیار گیرا بود. با این حال، پردازنده ۲۵ مگاهرتزی در مقایسه با رایانههای نوتبوک آن زمان کند به نظر میرسید. حافظه محدود و نبود رنگ در نمایشگر، محدودیتهایی ایجاد میکرد. درگاه PCMCIA تنها یکی بود و قابلیتهای چندرسانهای ضعیف بودند.
در مقایسه با MessagePad 2000 که پردازنده قویتری داشت، eMate 300 سادهتر بود تا قیمت پایینتر حفظ شود. رقبای ویندوزی مانند PalmPilot ارزانتر بودند اما فاقد صفحهکلید و نرمافزارهای پیشرفته بودند.
دلایل توقف تولید و پایان خط نیوتن
توقف ناگهانی اپل eMate 300 و کل خانواده نیوتن در فوریه ۱۹۹۸، نتیجه مشکلات مالی اپل و تغییر استراتژی تحت مدیریت استیو جابز بود. جابز معتقد بود تمرکز باید روی مکینتاش و iMac باشد و پروژههای حاشیهای مانند نیوتن سودآور نیستند. با وجود اینکه فناوری نیوتن پیشرو بود، فروش پایین و رقابت شدید باعث شد اپل این خط را کنار بگذارد. بسیاری از مهندسان نیوتن بعدها به پروژههای دیگر مانند iPod و iPhone منتقل شدند و ایدههای تشخیص دستخط و رابط لمسی در محصولات بعدی اپل ظاهر شد.
eMate 300 نخستین محصولی بود که پلاستیک شفاف رنگی را در محصولات اپل به کار برد و راه را برای iMac G3 باز کرد. ایده ترکیب صفحهکلید و صفحه لمسی در یک دستگاه قابل حمل، پیشزمینهای برای نوتبوکهای لمسی امروزی شد. امروزه eMate 300 به یک شیء کلکسیونی تبدیل شده است. علاقهمندان به تاریخ فناوری، دستگاههای سالم را با قیمتهای بالا خرید و فروش میکنند. برخی کاربران هنوز از آن برای نوشتن و یادداشتبرداری استفاده میکنند و انجمنهای آنلاین برای تعمیر و نگهداری آن فعال هستند.
